ประเทศไทย หรือ ราชอาณาจักรไทย ตั้งอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีพรมแดนทางทิศตะวันออกติดลาว และกัมพูชา ทิศใต้ติดอ่าวไทย และมาเลเซีย ทางทิศตะวันตกติดทะเลอันดามัน และพม่า และทางทิศเหนือติดพม่า และลาวโดยมีแม่น้ำโขงกั้นเป็นบางช่วง

ประเทศไทย นับได้ว่าเป็นประเทศที่มีความอุดมสมบูรณ์มาตั้งแต่สมัยโบราณเป็นดินแดนที่ชุ่มช่ำไปด้วยพืชพรรณ ธัญญาหาร ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม มีแม่น้ำเจ้าพระยาคอยหล่อเลี้ยงให้ทุกสรรพสิ่งอยู่รอดมาจนถึงปัจจุบัน นอกจากนี้ประเทศไทยยังถือว่ามีภูมิประเทศที่ดีอีกประเทศหนึ่ง และมีวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมาจากโบราณจนถึงปัจจุบัน

และเนื่องจากประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรมประชากรในแทบทุกภาคมักจะประกอบอาชีพโดยอาศัยภูมิประเทศเป็นสำคัญ เช่น ภาคกลางนิยมปลูกข้าว เนื่องจากมีแม่น้ำเจ้าพระยาคอยหล่อเลี้ยงในเกือบทุกจังหวัด ภาคใต้นิยมปลูกยางพารา เนื่องจากมีดิน และสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสม ภาคตะวันออกนิยมปลูกผลไม้ ภาคอีสานก็นิยมปลูกข้าวในบางพื้นที่ และบางพื้นที่ก็ประกอบอาชีพประมง เพราะมีแม่น้ำโขงคอยหล่อเลี้ยงด้วยเช่นกัน

แม่น้ำโขง เป็นเส้นกั้นพรมแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศลาวในช่วงตอนบน คือจังหวัดเชียงราย ในช่วงตอนล่าง กั้นพรมแดนระหว่างพื้นที่ 6 จังหวัดของประเทศไทยได้แก่ จังหวัดเลย จังหวัดหนองคาย จังหวัดนครพนม จังหวัดมุกดาหาร จังหวัดอำนาจเจริญ และจังหวัดอุบลราชธานี การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ถือเป็นอาชีพหลักของเกษตรกร ริมฝั่งแม่น้ำโขง

แม่น้ำโขง เป็นเส้นกั้นพรมแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศลาวในช่วงตอนบน คือจังหวัดเชียงราย ในช่วงตอนล่าง กั้นพรมแดนระหว่างพื้นที่ 6 จังหวัดของประเทศไทยได้แก่ จังหวัดเลย จังหวัดหนองคาย จังหวัดนครพนม จังหวัดมุกดาหาร จังหวัดอำนาจเจริญ และจังหวัดอุบลราชธานี การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ถือเป็นอาชีพหลักของเกษตรกร ริมฝั่งแม่น้ำโขง

การเพาะเลี้ยงริมฝั่งแม่น้ำโขง เป็นภาพที่เห็นกันมานาน เป็นอาชีพที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมการดำรงชีวิตของประชาชนที่อาศัยอยู่บริเวณพื้นที่ลุ่มน้ำโขงซึ่งส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมงโดยมีต้นทุนเป็นสิ่งแวดล้อมที่ดีอยู่แล้ว ปลาส่วนใหญ่ที่เกษตรกรนิยมเลี้ยงกันในแถบนั้น ได้แก่ ปลาแค่ ปลาคัง ปลาโจก ส่วนมากเลี้ยงแบบพื้นบ้านเพื่อบริโภค ที่เหลือจากนั้นก็เพื่อจำหน่ายภายในตลาดท้องถิ่น และส่งตามร้านอาหารโดยทั่วไป ยังไม่ปรากฏการเลี้ยงในเชิงพาณิชย์มากนัก

 ใครจะรู้ว่าในแม่น้ำโขงแห่งนี้จะมีปลาเศรษฐกิจตัวใหม่ที่ทั่วโลกกำลังจับตาอยู่ ปลาที่ว่านี้คือ ปลาเผาะ หรือปลาโมง ซึ่งเป็นปลาน้ำจืดที่อยู่ในตระกูลเดียวกับปลาเทพา เทโพ สวาย แต่หัวจะกลมมนกว่า พบโดยมากแถบลุ่มแม่น้ำโขง เป็นปลาน้ำจืดที่มีเนื้อสีขาวและรสชาติดี และเป็นที่ต้องการของตลาด ต่างประเทศ เช่น กลุ่มประเทศสหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา และในอนาคตอาจมีตลาดใหม่ในประเทศรัสเซียและตลาดเอเชีย ปัจจุบันประเทศที่ส่งออก ปลาเผาะในรูป Filet มีเพียงประเทศเดียวคือประเทศเวียดนาม

กอปรกับในปัจจุบันปัญหากีดกันการค้าถือว่าเป็นเรื่องใหญ่สำหรับผู้ส่งออกรายเล็กๆ อย่างประเทศเวียดนามเพราะเกิดปัญหาเรื่องการเลี้ยงระหว่างสายพันธุ์คือการผสมพันธุ์กันเองจนเกิดปัญหาเลือดชิด ทำให้ประเทศเวียดนามในขณะนั้นเกิดปัญหาอย่างหนัก ในขณะนั้นยังไม่ค่อยมีใครในประเทศไทยให้ความสนใจกับปลาชนิดนี้มากนัก มีเลี้ยง และขายกันบ้างในแบบพื้นบ้านไม่ได้ขายกันอย่างครึกโครมเหมือนอย่างในปัจจุบันนี้

จากการเล็งเห็นถึงศักยภาพและความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ลุ่มแม่น้ำโขง ซึ่งมีความอุดมสมบูรณ์และมีสภาพที่เหมาะสมในการเพาะเลี้ยงปลาเผาะเพื่อส่งเสริมให้เป็นปลาเศรษฐกิจตัวใหม่ของไทยเพื่อการส่งออก ประกอบกับ รัฐบาลได้ประกาศนโยบายและให้ความสำคัญต่อการพัฒนาอุตสาหกรรมอาหารของประเทศ ในฐานะที่เป็นอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์หลักในการสร้างเสถียรภาพทางเศรษฐกิจให้กับสังคม /ชุมชน ภายใต้บริบทของการพัฒนาเศรษฐกิจอุตสาหกรรมแนวใหม่ที่เน้นระบบเศรษฐกิจแบบสมดุล (Balance Growth) และชุมชนเข้มแข็ง

สถาบันอาหารในฐานะหน่วยงานที่มีบทบาทหลักในการสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมอาหารของประเทศ จึงได้ประสานความร่วมมือกับภาคเอกชน และเกษตรกร ภายใต้การสนับสนุนจากกรมประมง และสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครพนม และผู้นำเข้าจากสหภาพยุโรป จัดทำโครงการพัฒนาปลาเศรษฐกิจตัวใหม่เพื่อการส่งออก : ปลาเผาะ (Pangasius sp.) ขึ้น เพื่อสนับสนุนนโยบายของรัฐบาลในการแก้ไขปัญหาและเพิ่มมูลค่าการส่งออกให้กับประเทศ

จากการศึกษาวิเคราะห์ในขั้นต้นถึงศักยภาพทางการตลาดและการผลิตของโลกในขณะนี้พบว่า ปลาชนิดนี้เป็นที่ต้องการของตลาดต่างประเทศสูง คือ ประมาณ 468 ล้านตัว และเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะกลุ่มประเทศสหภาพยุโรป และสหรัฐอเมริกาเป็นตลาดใหญ่ที่มีความต้องการในการบริโภคสูงมาก โดยสหภาพยุโรปต้องการนำเข้าเพื่อทดแทนปลา Halibut ซึ่งมีคุณลักษณะของเนื้อสีขาว ก้างน้อย และไขมันต่ำ (Low fat content) เหมือนกับปลา Panga ส่วนตลาดใหม่ที่มีอนาคต ได้แก่ ยุโรปตะวันออก รัสเซีย กลุ่มประเทศ CIS และเอเชีย ทั้งนี้ความต้องการของตลาดในภาพรวมนั้น มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง เฉลี่ยร้อยละ 45 ต่อปี ในขณะที่มีผู้ผลิตและจำหน่ายเพียงรายเดียวเท่านั้นคือ ประเทศเวียดนาม

ในการดำเนินโครงการดังกล่าวได้เลือกจังหวัดนครพนมเป็นพื้นที่ดำเนินโครงการเพาะเลี้ยงและแปรรูป ซึ่งได้มีการเตรียมการร่วมกับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องมาในระดับหนึ่งแล้ว และต่อมาได้เลือกจังหวัดนครพนมเป็นจังหวัดนำร่องในการแก้ไขปัญหาความยากจนของประเทศ โครงการพัฒนาสัตว์น้ำเศรษฐกิจตัวใหม่ของไทยเพื่อการส่งออก จึงได้ถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นโครงการ Show Case ในระดับประเทศด้วย ดังนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องทำการศึกษาเพื่อวางระบบโครงสร้างทางการผลิต การแปรรูป และการจำหน่าย ตลอดทั้ง Food Chain ภายใต้ข้อตกลงทางการตลาดที่มีอยู่แล้วอย่างชัดเจนควบคู่ไปกับการดำเนินงานโครงการ เพื่อให้เกิดการสนับสนุนการพัฒนาปลาชนิดนี้ ซึ่งมุ่งหวังที่จะให้เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจตัวใหม่ของไทยที่มีคุณภาพอย่างยั่งยืนต่อไป                           

 ...................................................